**John D. Rockefeller Jr.: Filantrop, biznesmen, dziedzic imperium**

24

John D. Rockefeller Jr. (ur. 29 stycznia 1874 r.) był amerykańskim filantropem, biznesmenem i dziedzicem fortuny naftowej, synem współzałożyciela Standard Oil, Johna D. Rockefellera Sr. W wieku 86 lat pozostawił po sobie dziedzictwo znaczących inwestycji w rozwój Nowego Jorku oraz bezprecedensowe zaangażowanie w działalność filantropijną. Jego życie naznaczone było zarówno sukcesami biznesowymi, jak i głębokim zaangażowaniem w sprawy społeczne i kulturalne, co ukształtowało jego rolę jako jednego z najbardziej wpływowych filantropów swojego pokolenia.

Jako jedyny syn Johna D. Rockefellera Sr. i Laury Celestii Spelman, John D. Rockefeller Jr. od wczesnych lat był przygotowywany do przejęcia rodzinnego dziedzictwa. Ukończył Brown University, gdzie zdobył tytuł Bachelor of Arts, a następnie zajął się zarządzaniem rodzinnym imperium. Jego małżeństwo z Abigail Greene „Abby” Aldrich było znaczącym wydarzeniem towarzyskim, a ich sześcioro dzieci, w tym Nelson i David Rockefeller, w przyszłości sami stali się wpływowymi postaciami w amerykańskim życiu publicznym i gospodarczym.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 86 lat (na moment śmierci)
• Żona/Mąż: Abigail Greene „Abby” Aldrich (pierwsza żona), Martha Baird (druga żona)
• Dzieci: Abby, John III, Nelson, Laurance, Winthrop, David
• Zawód: Filantrop, biznesmen
• Główne osiągnięcie: Finansowanie budowy Rockefeller Center, zakup terenu pod kwaterę główną ONZ, wsparcie dla licznych parków narodowych i instytucji kulturalnych.

Podstawowe informacje o Johnie D. Rockefellerze Jr.

Dane biograficzne

John Davison Rockefeller Jr. urodził się 29 stycznia 1874 roku w Cleveland w stanie Ohio. Był piątym dzieckiem i jedynym synem Johna D. Rockefellera Sr., współzałożyciela potęgi naftowej Standard Oil, oraz Laury Celestii „Cettie” Spelman, nauczycielki. Jego ojciec, wraz z wujem, zbudował fundamenty rodzinnej fortuny poprzez rozwój tej kluczowej gałęzi przemysłu.

Wykształcenie i początki

Okres studiów na Brown University, który ukończył w 1897 roku z tytułem Bachelor of Arts (licencjat), był dla młodego Rockefellera czasem aktywnego zaangażowania w życie akademickie. Zyskał tam pseudonim „Johnny Rock”. Angażował się w działalność uczelnianą, będąc członkiem klubów Glee i Mandolin, a także nauczał w klasie biblijnej. W trakcie studiów zgłębiał nauki społeczne, uczęszczając na blisko tuzin kursów, w tym na zajęcia poświęcone dziełu Karola Marksa, „Kapitał”.

Rodzina i życie prywatne Johna D. Rockefellera Jr.

Rodzice i rodzeństwo

John D. Rockefeller Jr. był jedynym synem Johna D. Rockefellera Sr. i Laury Celestii „Cettie” Spelman. Jego ojciec, wraz ze swoim bratem Williamem Rockefellerem, położył podwaliny pod ogromną rodzinną fortunę poprzez stworzenie i rozwój koncernu Standard Oil. Matka, Laura Celestia, była nauczycielką, co z pewnością wpłynęło na wychowanie syna w duchu edukacji i wartości.

Pierwsze małżeństwo i dzieci

9 października 1901 roku John D. Rockefeller Jr. poślubił Abigail Greene „Abby” Aldrich, znaną filantropkę i socjalistkę. Wydarzenie to zostało okrzyknięte „małżeństwem kapitalizmu z polityką”, podkreślając zbieżność wpływowych rodzin i ich zaangażowanie w życie publiczne. Ceremonia zaślubin odbyła się w posiadłości Aldrich Mansion i była jednym z najbardziej wystawnych wydarzeń towarzyskich epoki Gilded Age. Z tego związku narodziło się sześcioro dzieci: Abby, John III, Nelson, Laurance, Winthrop i David. Wielu z nich wyrosło na wpływowe postacie w amerykańskiej polityce i biznesie, kontynuując dziedzictwo rodziny.

Drugie małżeństwo

Po śmierci swojej pierwszej żony, Abby Aldrich, w 1948 roku, John D. Rockefeller Jr. po raz drugi zawarł związek małżeński. W 1951 roku poślubił Marthę Baird, która była wdową po jego dawnym koledze ze studiów. To drugie małżeństwo trwało do końca jego życia.

Miejsce zamieszkania

W dzieciństwie John D. Rockefeller Jr. dorastał w okazałej rezydencji ojca, położonej przy 4 West 54th Street w Nowym Jorku. Edukację podstawową i średnią pobierał w Browning School – prywatnej placówce edukacyjnej, która została założona specjalnie z myślą o nim i dzieciach współpracowników rodziny Rockefellerów, co podkreślało jego szczególne miejsce w społeczeństwie od najmłodszych lat.

Jego życie odzwierciedlało połączenie dziedziczonego bogactwa z głębokim poczuciem odpowiedzialności społecznej.

Kariera zawodowa i filantropia Johna D. Rockefellera Jr.

Początki w rodzinnym biznesie

W październiku 1897 roku, tuż po ukończeniu studiów, John D. Rockefeller Jr. wkroczył do świata biznesu, dołączając do biura ojca przy 26 Broadway na Manhattanie. Szybko objął ważne stanowiska, stając się dyrektorem zarówno w Standard Oil, potężnym koncernie naftowym, jak i w firmie U.S. Steel, należącej do innego potężnego finansisty, J.P. Morgana. Te wczesne role zwiastowały jego przyszłe zaangażowanie w zarządzanie wielkimi korporacjami.

Rezygnacja z funkcji dyrektorskich i skupienie na filantropii

Decydujący zwrot w karierze Johna D. Rockefellera Jr. nastąpił w 1910 roku, kiedy to zrezygnował z zasiadania w zarządach Standard Oil i U.S. Steel. Ta decyzja była podyktowana głębokim pragnieniem „oczyszczenia” swojej działalności filantropijnej z jakichkolwiek wpływów komercyjnych. Od tego momentu Rockefeller Jr. zaczął coraz intensywniej poświęcać się pracy na rzecz dobra publicznego, kierując swoje wysiłki na wspieranie różnorodnych inicjatyw społecznych, kulturalnych i naukowych.

Budowa Rockefeller Center

Jednym z najbardziej spektakularnych przedsięwzięć finansowych i architektonicznych, które nadzorował John D. Rockefeller Jr., była budowa kompleksu Rockefeller Center w Midtown Manhattan. Inicjatywa ta, podjęta w trudnym okresie Wielkiego Kryzysu, nie tylko stworzyła ikoniczny punkt na mapie Nowego Jorku, ale także uczyniła go jednym z największych posiadaczy nieruchomości w mieście. Kompleks stał się symbolem determinacji i wizji w obliczu ekonomicznych wyzwań.

Siedziba rodzinna „Room 5600”

Po ukończeniu budowy 30 Rockefeller Plaza w 1933 roku, centralne biuro rodzinne Rockefellerów przeniosło się na 56. piętro tego wieżowca. Miejsce to, znane oficjalnie jako „Rockefeller Family and Associates”, stało się centrum zarządzania rozległymi interesami i działalnością filantropijną rodziny. Umiejscowienie biura w tak prestiżowym budynku podkreślało jego znaczenie i centralną rolę w strukturach rodziny.

Wpływy w bankowości

John D. Rockefeller Jr. posiadał również znaczące wpływy w sektorze bankowym. W 1921 roku otrzymał od swojego ojca około 10% udziałów w Equitable Trust Company. Po fuzji tej instytucji z Chase National Bank w 1930 roku, Rockefeller Jr. nadal pozostawał jej największym udziałowcem, posiadając pakiet około 4% akcji. Jego zaangażowanie w bankowość świadczy o wszechstronności jego interesów finansowych.

Inicjatywa bankowa w Harlemie

Pod koniec lat 20. XX wieku, John D. Rockefeller Jr. podjął inicjatywę mającą na celu wsparcie społeczności afroamerykańskiej w Harlemie. Założył Dunbar National Bank, który wyróżniał się tym, że zatrudniał osoby pochodzenia afroamerykańskiego na stanowiskach kasjerów, księgowych, a także w kadrze zarządzającej. Było to znaczące posunięcie w tamtych czasach, świadczące o jego zaangażowaniu w promowanie równości i możliwości.

Majątek i finanse

Skala darowizn

W ciągu swojego życia John D. Rockefeller Jr. przekazał na cele charytatywne oszałamiającą kwotę ponad 537 milionów dolarów. Ta suma stanowi jeden z największych filantropijnych darów w historii i podkreśla jego głębokie zaangażowanie w poprawę życia społecznego, wspieranie nauki, kultury i ochrony przyrody.

Oszczędność i dyscyplina

Mimo ogromnego bogactwa, które odziedziczył i pomnożył, John D. Rockefeller Jr. od czasów studenckich słynął z niezwykłej dbałości o wydatki i skrupulatnego rozliczania pieniędzy. Ta cecha charakteru, połączona z jego biznesową przenikliwością, pozwoliła mu nie tylko utrzymać, ale i efektywnie pomnażać rodzinny majątek, który następnie mógł przeznaczyć na swoje liczne inicjatywy filantropijne.

Filantropia i sprawy społeczne Johna D. Rockefellera Jr.

Walka z prohibicją

Choć sam był dożywotnim abstynentem, John D. Rockefeller Jr. publicznie opowiedział się przeciwko prohibicji. W 1932 roku opublikował głośny list, w którym argumentował za jej uchyleniem. Uważał, że wprowadzony zakaz produkcji i sprzedaży alkoholu doprowadził do wzrostu braku szacunku dla prawa i nasilenia działalności przestępczej, co było sprzeczne z jego wizją społeczeństwa opartego na porządku i praworządności.

Wsparcie dla ONZ

Jednym z najbardziej znaczących aktów filantropijnych Johna D. Rockefellera Jr. było zakupienie w 1946 roku terenu nad East River na Manhattanie za kwotę 8,5 miliona dolarów. Następnie podarował ten teren pod budowę kwatery głównej Organizacji Narodów Zjednoczonych, przyczyniając się do powstania symbolu globalnej współpracy i pokoju. Ta inwestycja miała fundamentalne znaczenie dla ustanowienia międzynarodowej organizacji w Nowym Jorku.

Ochrona przyrody i parki narodowe

Rockefeller Jr. był gorącym orędownikiem ochrony przyrody. Wykupił i przekazał znaczące połacie ziemi pod utworzenie licznych parków narodowych w Stanach Zjednoczonych. Wśród nich znalazły się tak znane obszary, jak Grand Teton, Acadia, Great Smoky Mountains, Yosemite i Shenandoah. Jego działania przyczyniły się do zachowania dziedzictwa naturalnego dla przyszłych pokoleń.

Rekonstrukcja Colonial Williamsburg

Od 1927 roku John D. Rockefeller Jr. finansował ambitny projekt masowej renowacji historycznego miasta Williamsburg w stanie Wirginia. Celem przedsięwzięcia było przywrócenie miastu jego XVIII-wiecznego wyglądu i atmosfery, co miało służyć edukacji historycznej i przypomnieniu o korzeniach amerykańskiej tożsamości. Projekt ten stał się jednym z największych przedsięwzięć konserwatorskich w historii.

Wsparcie dla Alcoholics Anonymous (AA)

W 1940 roku Rockefeller Jr. odegrał kluczową rolę we wspieraniu rozwoju Alcoholics Anonymous (AA). Zorganizował kolację dla założyciela ruchu, Billa Wilsona, która pomogła w nagłośnieniu organizacji i pozyskaniu dla niej szerszego poparcia. Jego zaangażowanie przyczyniło się do rozszerzenia zasięgu AA i pomocy tysiącom osób zmagających się z uzależnieniem.

Działalność międzynarodowa

Filantropijna działalność Rockefellera Jr. wykraczała poza granice Stanów Zjednoczonych. Po zakończeniu I wojny światowej finansował renowację zabytków we Francji, w tym katedry w Reims oraz pałaców w Wersalu i Fontainebleau. Jego wsparcie pomogło przywrócić świetność wielu europejskim obiektom o znaczeniu historycznym i kulturowym.

Wsparcie dla nauki i kultury za granicą

Rockefeller Jr. wspierał także rozwój nauki i kultury na całym świecie. Finansował wykopaliska archeologiczne w Luksorze w Egipcie, budowę Muzeum Rockefellera w Jerozolimie, a także instytucje edukacyjne w Chinach i Japonii. Jego globalne zaangażowanie świadczyło o uniwersalnym charakterze jego wizji filantropijnej.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) i The Cloisters

John D. Rockefeller Jr. odegrał istotną rolę w rozwoju nowojorskich instytucji kultury. Przekazał posiadłość przy West 54th Street pod budowę siedziby Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA), którego współzałożycielką była jego żona Abby. Ponadto, zakupił cenną kolekcję sztuki średniowiecznej George’a Greya Barnarda dla Metropolitan Museum of Art. Sfinansował również zakup terenu pod Fort Tryon Park, gdzie powstał oddział muzeum znany jako The Cloisters, poświęcony sztuce średniowiecznej.

Edukacja seksualna i higiena społeczna

W 1913 roku Rockefeller Jr. założył Bureau of Social Hygiene, instytucję poświęconą badaniu i rozwiązywaniu skomplikowanych problemów społecznych. Działalność biura obejmowała analizę tematów takich jak prostytucja czy choroby weneryczne, które wówczas były tabu. Jego inicjatywa przyczyniła się do bardziej otwartej dyskusji i poszukiwania rozwiązań w tych ważnych obszarach zdrowia publicznego.

Wsparcie dla Margaret Sanger

Pomimo początkowych różnic w poglądach, John D. Rockefeller Jr. udzielał znaczącego wsparcia finansowego Margaret Sanger i jej klinikom kontroli urodzeń. Ta współpraca, choć nie bez wcześniejszych napięć, świadczy o jego ewolucji w podejściu do kwestii społecznych i gotowości do wspierania organizacji dążących do poprawy zdrowia i dobrostanu kobiet.

Kontrowersje i skandale

Masakra w Ludlow (1914)

Jednym z najciemniejszych rozdziałów w historii rodziny Rockefellerów i osobistym Rockefellera Jr. była masakra w Ludlow w 1914 roku. Wydarzenia te miały miejsce podczas strajku górników w kopalniach Colorado Fuel and Iron. W wyniku ataku Gwardii Narodowej zginęło co najmniej 20 osób, w tym kobiety i dzieci. Choć bezpośrednia odpowiedzialność była przedmiotem sporu, John D. Rockefeller Jr. był powszechnie obwiniany za tragiczną eskalację konfliktu, co rzuciło cień na jego reputację.

Przesłuchania przed Komisją ds. Stosunków Przemysłowych

W styczniu 1915 roku John D. Rockefeller Jr. został wezwany przed Komisję ds. Stosunków Przemysłowych, aby zeznawać w sprawie przemocy i warunków panujących w kopalniach Kolorado. Podczas tych przesłuchań Margaret Sanger ostro skrytykowała jego postawę, wytykając mu hipokryzję i brak empatii wobec cierpiących robotników. Te wydarzenia stanowiły poważne wyzwanie dla jego wizerunku publicznego.

Kryzys wizerunkowy i jego naprawa

W odpowiedzi na negatywne reakcje publiczne i kryzys wizerunkowy, John D. Rockefeller Jr. podjął kroki mające na celu poprawę opinii o sobie i swojej rodzinie. Pod wpływem swojego doradcy ds. public relations, Ivy’ego Lee, osobiście udał się do Kolorado. Tam spotkał się z rodzinami górników, odwiedził ich domy i wysłuchał ich historii. Te bezpośrednie interakcje pomogły „uczłowieczyć” wizerunek rodziny Rockefellerów w oczach opinii publicznej i złagodzić skutki kryzysu.

Zdrowie i śmierć

Śmierć

John D. Rockefeller Jr. zmarł 11 maja 1960 roku w Tucson w stanie Arizona. Do końca życia, w wieku 86 lat, pozostawał aktywny zawodowo i filantropijnie. Jego długie życie pozwoliło mu na realizację wielu śmiałych projektów i wywarcie trwałego wpływu na kształtowanie społeczeństwa amerykańskiego i światowego.

Ciekawostki

Zasady życiowe

John D. Rockefeller Jr. jest autorem słynnego motta, które odzwierciedla jego filozofię życia i odpowiedzialności społecznej: „Wierzę, że każde prawo implikuje odpowiedzialność; każda okazja – zobowiązanie; każde posiadanie – obowiązek”. Te słowa stały się wytyczną dla jego działalności filantropijnej i biznesowej.

Odznaczenia

Za swoje zasługi dla Francji, w 1936 roku John D. Rockefeller Jr. został uhonorowany Krzyżem Wielkim Legii Honorowej, najwyższym francuskim odznaczeniem państwowym. W 1943 roku otrzymał również Public Welfare Medal od Narodowej Akademii Nauk, co podkreślało jego znaczący wkład w rozwój nauki i społeczeństwa.

Kluczowe etapy kariery

John D. Rockefeller Jr. zapisał się w historii jako jeden z największych filantropów, którego dziedzictwo trwa w postaci licznych instytucji, parków narodowych i dzieł sztuki. Jego życie stanowi przykład połączenia sukcesu biznesowego z głębokim zaangażowaniem społecznym, ukazując, jak można wykorzystać majątek do budowania lepszego świata.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_D._Rockefeller_Jr.