Soros: George Soros – najniebezpieczniejszy człowiek świata?

7

George Soros, urodzony 12 sierpnia 1930 roku, ma obecnie 93 lata (stan na czerwiec 2024 roku). Ten węgiersko-amerykański inwestor i filantrop zdobył światowe uznanie dzięki swojej niezwykłej karierze na rynkach finansowych oraz rozległej działalności dobroczynnej prowadzonej za pośrednictwem fundacji Open Society Foundations. Jego życie, naznaczone zarówno spektakularnymi sukcesami, jak i budzącymi dyskusje kontrowersjami, stanowi fascynujący przykład wpływu jednostki na globalne finanse, politykę i społeczeństwo.

Jako dziecko przeżył trudne doświadczenia okupacji nazistowskiej na Węgrzech, co ukształtowało jego późniejsze poglądy na wolność i demokrację. Po studiach filozoficznych w Londynie, odnalazł swoje powołanie w świecie finansów, gdzie jego innowacyjne strategie inwestycyjne przyniosły mu fortunę i miano jednego z najpotężniejszych graczy na światowych rynkach. Jego aktywność filantropijna, skupiona na promowaniu otwartego społeczeństwa i praw człowieka, uczyniła go postacią o globalnym oddziaływaniu, budzącą zarówno podziw, jak i silną krytykę.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 93 lata (stan na czerwiec 2024 roku)
• Żona/Mąż: Tamiko Bolton (obecnie)
• Dzieci: Pięcioro
• Zawód: Inwestor, filantrop
• Główne osiągnięcie: Spektakularna spekulacja walutowa, znana jako „rozbicie Banku Anglii”, oraz działalność filantropijna poprzez Open Society Foundations.

George Soros: Wczesne lata i pochodzenie

George Soros, urodzony jako György Schwartz, przyszedł na świat 12 sierpnia 1930 roku w Budapeszcie. Jego rodzina, dążąc do zapewnienia bezpieczeństwa w obliczu narastającego antysemityzmu na Węgrzech, zmieniła nazwisko na „Soros” w 1936 roku. Wybór tego nazwiska nie był przypadkowy – jest ono palindromem, a w języku węgierskim oznacza „następny”, natomiast w esperanto „będzie szybować”. Ta zmiana tożsamości stanowiła jeden z pierwszych kroków w życiu, które miały ukształtować jego późniejsze postrzeganie świata i potrzebę przetrwania.

Choć wychował się w zamożnej, niepraktykującej rodzinie żydowskiej, posiada podwójne obywatelstwo – węgierskie i amerykańskie. Jego ojciec, Tivadar Soros, był prawnikiem i znanym autorem piszącym w języku esperanto, redagującym magazyn „Literatura Mondo”. Matka, Erzsébet (Elizabeth), prowadziła dochodowy sklep z jedwabiem. Szczególnym aspektem jego wychowania była biegłość w języku esperanto, którym posługiwał się dzięki pasji ojca. Ten język stał się później platformą do wyrażania jego poglądów na internacjonalizm, między innymi podczas wystąpień w Speakers’ Corner w Londynie.

Po ukończeniu studiów w prestiżowej London School of Economics, gdzie w 1951 roku uzyskał tytuł Bachelor of Science (BSc) z filozofii, a w 1954 roku Master of Science (MSc), początkowo planował pozostać na uczelni i rozwijać karierę akademicką. Jego oceny nie pozwoliły mu jednak na realizację tych ambicji, co skłoniło go do podjęcia pracy w londyńskiej firmie inwestycyjnej. Ta zmiana kierunku okazała się punktem zwrotnym w jego życiu, otwierając drzwi do świata finansów, który zdefiniował jego dalszą karierę.

Życie prywatne George’a Sorosa

Poza swoją publiczną działalnością, prowadził również życie prywatne, które obejmowało trzy małżeństwa i posiadanie pięciorga dzieci. Jego pierwszą żoną była Annaliese Witschak, z którą zawarł związek małżeński w latach 1960–1983. Następnie, w 1983 roku, poślubił historyczkę Susan Weber, z którą był związany do 2005 roku. Trzecią żoną jest Tamiko Bolton, którą poślubił w 2013 roku.

Z małżeństw tych narodziło się pięcioro dzieci. Wśród nich wymieniani są synowie: Robert, Jonathan oraz Alexander. Dzieci te, podobnie jak sam George Soros, często pojawiają się w kontekście jego działalności filantropijnej i finansowej, a niektórzy z nich, jak Alexander Soros, przejęli aktywne role w zarządzaniu fundacją Open Society Foundations, kontynuując dziedzictwo ojca.

Wychowanie w duchu internacjonalizmu, dzięki znajomości języka esperanto, wpłynęło na jego postrzeganie świata i potrzebę budowania mostów między kulturami. Ta otwartość na różnorodność i promowanie wspólnych wartości stanowiła fundament jego późniejszej działalności filantropijnej, która wykraczała daleko poza granice jego ojczyzny.

Kariera finansowa George’a Sorosa

Kariera finansowa rozpoczęła się w 1954 roku w banku kupieckim Singer & Friedlander w Londynie. Początkowo pracował tam jako urzędnik, by następnie przenieść się do działu arbitrażu. Już na tym etapie zdobywał cenne doświadczenie w świecie finansów, które miało okazać się kluczowe dla jego przyszłych sukcesów. W 1956 roku przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie podjął pracę jako trader arbitrażowy w firmie F. M. Mayer. Tam specjalizował się w akcjach europejskich, które cieszyły się rosnącą popularnością w Stanach Zjednoczonych. Okres ten (1956–1959) pozwolił mu na pogłębienie wiedzy o międzynarodowych rynkach.

Początki kariery

• 1954: Rozpoczęcie kariery w banku kupieckim Singer & Friedlander w Londynie.
• 1956–1959: Praca jako trader arbitrażowy w firmie F. M. Mayer w Nowym Jorku, specjalizacja w akcjach europejskich.
• 1959: Dołączenie do Wertheim & Co. z planem oszczędnościowym.

W 1970 roku założył własną firmę zarządzającą funduszami – Soros Fund Management. Pełniąc funkcję przewodniczącego, współpracował z wybitnymi postaciami świata finansów, takimi jak Jim Rogers czy Stanley Druckenmiller. Jego główny fundusz, początkowo znany jako Double Eagle, został przemianowany na Quantum Fund. Fundusz ten, rozpoczynając z aktywami o wartości 12 milionów dolarów, do 2011 roku zarządzał imponującą kwotą 25 miliardów dolarów, co świadczy o jego niezwykłym tempie wzrostu i skali działalności.

Największą sławę przyniosło mu zaangażowanie podczas kryzysu „Czarnej Środy” w 1992 roku. Dokonał krótkiej sprzedaży funtów szterlingów o wartości 10 miliardów dolarów, zarabiając na tym około 1 miliarda dolarów. Ta spektakularna transakcja uczyniła go znanym jako „człowiek, który złamał Bank Anglii”. W lipcu 2011 roku, w celu uniknięcia restrykcyjnych przepisów SEC dotyczących ujawniania danych, ogłosił zwrot funduszy zewnętrznym inwestorom (około 1 miliarda USD), aby zarządzać wyłącznie rodzinnym majątkiem o wartości 24,5 miliarda dolarów. Ta decyzja pozwoliła mu zachować większą kontrolę nad swoimi inwestycjami i strategiami.

Kluczowe wydarzenia w karierze finansowej

• 1970: Założenie Soros Fund Management.
• 1992: Spektakularna spekulacja walutowa, znana jako „rozbicie Banku Anglii”.
• 2011: Zwrot kapitału zewnętrznym inwestorom i przejście na zarządzanie wyłącznie rodzinnym majątkiem.

Osiągnięcia i nagrody George’a Sorosa

Został uhonorowany Prezydenckim Medalem Wolności (Presidential Medal of Freedom) w 2025 roku. Jest to jedno z najwyższych odznaczeń cywilnych w Stanach Zjednoczonych, przyznawane za wybitne zasługi dla kraju i jego wartości. To wyróżnienie podkreśla znaczący wpływ na amerykańskie społeczeństwo i zaangażowanie w promowanie wolności i demokracji.

W 2020 roku magazyn „Forbes” uznał go za „najbardziej hojnego darczyńcę” na świecie. Ta prestiżowa nagroda została przyznana na podstawie procentowego udziału przekazanego majątku netto w stosunku do całości jego fortuny. Jest to dowód na ogromną skalę jego działalności filantropijnej i zaangażowania w pomoc potrzebującym oraz wspieranie kluczowych inicjatyw społecznych i politycznych.

Majątek i działalność filantropijna

Według danych z maja 2025 roku, majątek netto szacowany jest na 7,2 miliarda dolarów. Ta kwota stanowi jedynie ułamek pierwotnej fortuny, co jest bezpośrednim wynikiem ogromnej skali darowizn, jakie przekazał na cele charytatywne. Jego zaangażowanie filantropijne jest jednym z najbardziej znaczących w historii współczesnej filantropii.

Centralnym elementem jego działalności filantropijnej jest fundacja Open Society Foundations. Przekazał na jej rzecz ponad 32 miliardy dolarów, z czego 15 miliardów dolarów zostało już rozdysponowane na cele statutowe. Stanowi to 64% pierwotnego majątku, co świadczy o jego bezprecedensowej hojności. Fundacja ta wspiera inicjatywy obywatelskie, walkę z ubóstwem, promowanie praw człowieka i rozwój demokracji w wielu krajach świata.

Szczególne znaczenie dla niego ma wsparcie dla edukacji. Ufundował jeden z największych w Europie funduszy wieczystych dla Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego (Central European University) w jego rodzinnym Budapeszcie. Ta inwestycja w edukację ma na celu kształcenie przyszłych liderów i promowanie krytycznego myślenia. Wcześniejsza działalność filantropijna, obejmująca okres od 1979 do 2011 roku, przyniosła ponad 11 miliardów dolarów przekazanych na cele charytatywne. Do 2017 roku kwota ta wzrosła do 12 miliardów dolarów wydanych na różnorodne inicjatywy, w tym stypendia i projekty społeczne.

Kluczowe dane dotyczące działalności filantropijnej

• Łączna kwota przekazana na Open Society Foundations: ponad 32 miliardy dolarów.
• Kwota rozdysponowana przez Open Society Foundations: 15 miliardów dolarów (64% pierwotnego majątku).
• Wczesna działalność filantropijna (1979-2011): ponad 11 miliardów dolarów.
• Całkowita kwota wydana na inicjatywy obywatelskie, walkę z ubóstwem i stypendia (do 2017): 12 miliardów dolarów.

Poglądy polityczne i teoria refleksyjności

Odegrał znaczącą rolę w procesie upadku komunizmu w Europie Wschodniej. Jego wsparcie finansowe i aktywność w późnych latach 80. i wczesnych 90. XX wieku przyczyniły się do demokratycznych przemian w regionie. Poprzez fundację Open Society Foundations, aktywnie wspiera postępowe i liberalne cele polityczne, co uczyniło go obiektem krytyki ze strony europejskich nacjonalistów. Jego działania w tym zakresie są często postrzegane jako dążenie do kształtowania globalnej polityki zgodnie z jego wizją otwartego społeczeństwa.

Jednym z kluczowych wkładów w teorię ekonomii jest sformułowanie ogólnej teorii refleksyjności dla rynków kapitałowych. Teoria ta zakłada, że wartości rynkowe nie są jedynie odzwierciedleniem obiektywnych realiów, ale są również napędzane przez subiektywne, często omylne idee uczestników rynku. Prowadzi to do powstawania baniek spekulacyjnych i cykli „hossy i bessy”, co stanowi istotny element analizy rynków finansowych. Jest autorem książek i publikacji poświęconych tej teorii, w tym „The Alchemy of Finance” oraz „The New Paradigm for Financial Markets”.

Jego zaangażowanie w promowanie liberalnych wartości, często przy użyciu mediów, bywa postrzegane jako próba kształtowania opinii na szeroką skalę. Krytycy zarzucają mu, że robi to za pomocą pozornie niezależnych mediów. Ta aktywność w sferze publicznej sprawia, że jest postacią budzącą silne emocje i dyskusje na temat jego wpływu na politykę i społeczeństwo, zwłaszcza w kontekście wspierania liberalnych ruchów i organizacji takich jak MoveOn.org.

Warto wiedzieć: W 2018 roku „The New York Times” zauważył, że teorie spiskowe na jego temat przeniknęły do głównego nurtu amerykańskiej polityki, stając się powszechnymi niemal w każdym zakątku Partii Republikańskiej.

Kontrowersje i teorie spiskowe wokół George’a Sorosa

Stał się centralną postacią licznych teorii spiskowych, głównie o skrajnie prawicowym zabarwieniu. Często przedstawiany jest jako „władca marionetek” stojący za globalnymi spiskami, a ataki te są nierzadko określane jako antysemickie. Teorie te, choć pozbawione dowodów, zyskały znaczące rozprzestrzenienie, czyniąc go jednym z najbardziej kontrowersyjnych filantropów na świecie. Jest on często celem ataków ze strony polityków, którzy oskarżają go o destabilizowanie krajów i wspieranie liberalnych agend, co można zaobserwować w kontekście krytyki jego wpływu na budżet UE czy oskarżeń o szantażowanie Polski i Węgier.

Jednym z nielicznych cieni na jego karierze finansowej jest wyrok za wykorzystywanie poufnych informacji (insider trading). Został skazany w związku z transakcjami dotyczącymi akcji banku Société Générale. Ten incydent, choć odległy w czasie, stanowi jeden z nielicznych oficjalnych zarzutów dotyczących jego działalności finansowej, które miały konsekwencje prawne. W kontekście teorii spiskowych, jego działania są często przedstawiane jako mające na celu obalanie rządów i zarabianie miliardów, co jest powtarzanym motywem w narracjach krytycznych wobec niego.

Kontrowersje często dotyczą jego roli jako „globalnego cinkciarza” czy postaci „pozbawionej narodów”, która swoimi działaniami, głównie walutowymi, dąży do destabilizacji państw. Oskarżenia o to, że „atakuje” czy „przejmuje”, są powszechne w kręgach krytycznych wobec jego działalności. Jego teoria finansowa jest często błędnie interpretowana jako narzędzie do manipulacji rynkami, a jego działalność filantropijna jest przedstawiana jako sposób na realizację ukrytych politycznych celów. Pomimo tych zarzutów, pozostaje postacią o ogromnym wpływie, a jego fundacje kontynuują działalność na rzecz promowania otwartego społeczeństwa.

Ciekawostki z życia George’a Sorosa

Jako trzynastolatek przeżył nazistowską okupację Węgier. Jego rodzina, dzięki zakupionym dokumentom potwierdzającym chrześcijańskie pochodzenie, uniknęła deportacji. On sam podawał się za chrześcijańskiego chrześniaka urzędnika Ministerstwa Rolnictwa, co pozwoliło mu przetrwać ten niezwykle trudny okres. W czasie wojny, jako dziecko, został zmuszony przez Judenrat do roznoszenia zawiadomień o deportacji do żydowskich prawników. Jednak po ostrzeżeniu ojca o ich treści, przestał wykonywać to zadanie, co pokazuje jego wczesną umiejętność strategicznego myślenia i działania w obliczu zagrożenia.

Paradoksalnie, **określił rok 1944 jako „najszczęśliwszy w swoim życiu”.** Powodem tej nietypowej deklaracji było to, że mógł wtedy z bliska obserwować heroizm swojego ojca w ratowaniu ludzi. Ten okres, mimo śmiertelnego niebezpieczeństwa, był dla niego lekcją o odwadze i sile ludzkiego ducha. Podczas studiów w Londynie, aby się utrzymać, podejmował się pracy fizycznej, pracując jako bagażowy na kolei oraz jako kelner. W trudnej sytuacji finansowej otrzymał wsparcie w wysokości 40 funtów od organizacji charytatywnej Kwakrów, co podkreśla jego wcześniejsze zmagania z trudnościami materialnymi.

Stał się celem nieudanej próby zamachu. Wiązało się to z jego aktywnością polityczną i licznymi groźbami, jakie otrzymywał ze strony przeciwników ideologicznych. Ta sytuacja podkreśla kontrowersyjny charakter jego działalności i silne emocje, jakie budzi wśród osób o odmiennych poglądach. Jego życie, pełne zarówno spektakularnych sukcesów finansowych, jak i trudnych doświadczeń, stanowi inspirujący przykład wytrwałości i determinacji w dążeniu do realizacji własnych celów i wizji świata.

Kluczowe momenty z dzieciństwa i młodości

• Przetrwanie Holokaustu jako trzynastolatek.
• Zmiana nazwiska rodziny na „Soros” w 1936 roku.
• Praca jako dziecko przy roznoszeniu zawiadomień o deportacji.
• Określenie roku 1944 jako „najszczęśliwszego w życiu”.
• Praca fizyczna i wsparcie od Kwakrów podczas studiów w Londynie.

George Soros, uznany inwestor i filantrop, pozostaje postacią o niezwykłym wpływie, która swoją działalnością finansową i zaangażowaniem społecznym ukształtowała współczesny świat, jednocześnie budząc liczne kontrowersje. Jego życie jest przykładem tego, jak teoretyczne rozważania filozoficzne mogą przekładać się na praktyczne działania o globalnym zasięgu.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Soros