Yul Brynner, ikona światowego kina i teatru, urodził się 11 lipca 1920 roku we Władywostoku. W chwili obecnej, 11 lipca 2024 roku, aktor miałby 104 lata. Znany przede wszystkim z niezapomnianej roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, którą zagrał rekordową liczbę 4 625 razy na deskach teatru, Brynner pozostawił trwały ślad w historii sztuki. Jego bogaty życiorys obejmuje także pamiętne kreacje w filmach takich jak „Dziesięcioro przykazań” (jako Ramzes II) i „Siedmiu wspaniałych” (jako Chris Adams). Poza ekranem, Yul Brynner był postacią o globalnym zasięgu, posiadając obywatelstwo ZSRR, USA i Szwajcarii, a także aktywnie angażując się w działalność filantropijną na rzecz uchodźców i społeczności romskiej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 11 lipca 2024 roku miałby 104 lata.
- Żona/Mąż: Był żonaty trzykrotnie: z Virginią Gilmore, Doris Kleiner i Jacqueline Thion de la Chaume.
- Dzieci: Miał troje dzieci: syna Yula „Rocka” Brynnera Jr. oraz adoptowane córki Mię i Melody.
- Zawód: Aktor filmowy i teatralny, muzyk, fotograf.
- Główne osiągnięcie: Rekordowa liczba 4 625 występów w roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, zdobycie Oscara i nagrody Tony za tę samą rolę.
Yul Brynner – Biografia Ikony Estrady i Ekranu
Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze
Prawdziwe nazwisko i pochodzenie imienia
Prawdziwe nazwisko Yula Brynnera brzmiało Julij Borisowicz Briner (Юлий Борисович Бринер). Swoje imię otrzymał na cześć swojego dziadka, kupca o imieniu Julij Iwanowicz Brinner. To dziedzictwo rodzinne stanowiło pierwszy element jego tożsamości, zanim stał się rozpoznawalną postacią na światowej scenie artystycznej.
Data i miejsce urodzenia
Julij Borisowicz Briner przyszedł na świat 11 lipca 1920 roku w strategicznie położonym Władywostoku. W tamtym okresie miasto znajdowało się pod okupacją japońską i stanowiło część Republiki Dalekiego Wschodu. To nietypowe miejsce narodzin wpłynęło na jego wczesne doświadczenia i kształtowanie się światopoglądu, otwierając go na różnorodność kulturową.
Złożone obywatelstwo
Życie Yula Brynnera naznaczone było ciągłymi zmianami miejsca zamieszkania i przynależności państwowej. W latach 1922–1943 posiadał obywatelstwo Związku Radzieckiego. Następnie, w 1943 roku, przyjął obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, co otworzyło mu drzwi do amerykańskiego przemysłu filmowego. W późniejszym okresie swojego życia, Brynner został również obywatelem Szwajcarii, co świadczy o jego globalnym zasięgu i głębokich związkach z różnymi kulturami.
Posiadanie trzech różnych obywatelstw przez całe życie świadczy o dynamicznych zmianach politycznych i osobistych ścieżkach kariery Yula Brynnera.
Wielokulturowe korzenie
Yul Brynner posiadał niezwykle bogate i zróżnicowane dziedzictwo etniczne. Jego korzenie sięgały zarówno Europy, jak i Azji. W jego żyłach płynęła krew szwajcarsko-niemiecka, rosyjska, a także buriacka (mongolska). Ta mieszanka kulturowa z pewnością wpłynęła na jego unikalną osobowość, talenty artystyczne i sposób postrzegania świata, czyniąc go postacią o uniwersalnym apelu.
Znak rozpoznawczy – ogolona głowa
Charakterystyczny wygląd Yula Brynnera, a zwłaszcza jego ogolona na łyso głowa, stał się jego nieodłącznym znakiem rozpoznawczym. Decyzja o zmianie fryzury zapadła w 1951 roku, na potrzeby roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”. Brynner tak bardzo utożsamił się z tą kreacją i jej wizualnym aspektem, że postanowił utrzymać ten wygląd przez resztę swojej kariery, co dodatkowo podkreślało jego charyzmę i siłę osobowości.
Rodzina i życie prywatne Yula Brynnera
Dzieciństwo i rodzina pochodzenia
Yul Brynner wychowywał się w zamożnej rodzinie, która posiadała znaczące wpływy i majątek. Jego rodzice byli właścicielami ziemskimi i deweloperami kopalni srebra na Syberii, co zapewniło mu luksusowe i komfortowe dzieciństwo. Ta sytuacja materialna pozwoliła mu na zdobycie wszechstronnego wykształcenia i rozwinięcie swoich talentów artystycznych.
Relacja z ojcem
Relacja Yula Brynnera z ojcem, Borisem Julijewiczem Brinerem, była skomplikowana. Boris był inżynierem górnictwa i wynalazcą, jednak w 1924 roku opuścił rodzinę, by rozpocząć nowe życie z aktorką Kateriną Kornakową. To rozstanie z pewnością wywarło wpływ na młodego Yula, kształtując jego spojrzenie na relacje rodzinne i osobiste.
Małżeństwa i partnerki
Virginia Gilmore
Pierwszym ważnym związkiem małżeńskim Yula Brynnera było małżeństwo z amerykańską aktorką Virginią Gilmore. Para pobrała się w 1944 roku. Z tego związku narodził się syn, Yul „Rock” Brynner Jr., który kontynuował artystyczne tradycje rodziny.
Doris Kleiner
Drugą żoną Yula Brynnera była chilijska modelka Doris Kleiner. Ich ślub miał miejsce w 1960 roku, a niezwykłą okolicznością było to, że ceremonia odbyła się bezpośrednio na planie filmu „Siedmiu wspaniałych”. Ten romantyczny i nietypowy sposób zawarcia związku podkreślał jego zaangażowanie w świat kina.
Jacqueline Thion de la Chaume
Trzecie małżeństwo Yula Brynnera trwało od 1971 do 1981 roku. Jego żoną była francuska socjeta Jacqueline Thion de la Chaume. Wspólnie podjęli decyzję o powiększeniu rodziny poprzez adopcję dwojga dzieci z Wietnamu: córki Mii i córki Melody, co świadczy o ich otwartości i pragnieniu stworzenia domu dla potrzebujących dzieci.
Dzieci
Yul Brynner miał troje dzieci:
- Syn: Yul „Rock” Brynner Jr. (z Virginią Gilmore)
- Córka: Mia (adopcja z Jacqueline Thion de la Chaume)
- Córka: Melody (adopcja z Jacqueline Thion de la Chaume)
Relacje miłosne
Romans z Marleną Dietrich
Podczas pracy nad pierwszą produkcją musicalu „Król i ja” na początku lat 50., Yul Brynner nawiązał długoletni romans z legendarną aktorką Marleną Dietrich. Różnica wieku, wynosząca 19 lat, nie stanowiła przeszkody dla tej burzliwej relacji, która stała się jednym z bardziej znanych epizodów z jego życia prywatnego.
Kariera zawodowa Yula Brynnera
Początki kariery
Debiut w kabarecie i cyrku
Zanim Yul Brynner zdobył sławę jako aktor filmowy i teatralny, jego artystyczna droga wiodła przez bardziej niekonwencjonalne ścieżki. W 1935 roku zadebiutował w paryskim kabarecie „Hermitage”, gdzie występował jako gitarzysta i piosenkarz. Jego wszechstronność objawiła się również w pracy jako akrobata trapezowy w trupie cyrkowej, co świadczyło o jego fizycznej sprawności i odwadze.
Edukacja aktorska
Po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, Yul Brynner postanowił rozwijać swoje umiejętności aktorskie. Studiował pod okiem wybitnego rosyjskiego aktora Michaiła Czechowa w Connecticut. Ta nauka u mistrza znacząco wpłynęła na jego późniejsze kreacje, wyposażając go w głębokie zrozumienie rzemiosła aktorskiego i technikę sceniczną.
Przełomowa rola w „Królu i ja”
Teatralna kariera
Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” stała się dziełem życia dla Yula Brynnera. Zagrał ją łącznie 4 625 razy na scenie teatralnej, co jest imponującym rekordem i świadczy o jego niezrównanym talencie i zaangażowaniu. Spektakl ten przyniósł mu międzynarodowe uznanie i ugruntował jego pozycję jako gwiazdy sceny.
Swój pożegnalny, 4 625. występ w roli króla Mongkuta, Yul Brynner dał 30 czerwca 1985 roku, zaledwie kilka miesięcy przed śmiercią.
Najważniejsze sukcesy filmowe
Rok 1956
Rok 1956 okazał się przełomowy dla kariery filmowej Yula Brynnera. Oprócz triumfu na deskach teatralnych związanych z „Królem i ja”, zagrał rolę Ramzesa II w monumentalnym epickim dziele „Dziesięcioro przykazań”. Tego samego roku wcielił się również w postać generała Bunina w filmie „Anastazja”. Te trzy produkcje ugruntowały jego pozycję jako jednego z największych gwiazd Hollywood.
Ikona westernu i science-fiction
Yul Brynner zapisał się w historii kina również jako niezapomniany Chris Adams w klasycznym westernie „Siedmiu wspaniałych”, który miał premierę w 1960 roku. Jego charyzma i mocna prezencja idealnie pasowały do tej roli. W 1973 roku stworzył kolejną kultową postać – rewolwerowca-androida w przełomowym filmie science-fiction „Westworld”, udowadniając swoją wszechstronność i zdolność do adaptacji do nowych gatunków filmowych.
Działalność w czasie II wojny światowej
Podczas II wojny światowej Yul Brynner wykorzystał swoje umiejętności językowe i talent do komunikacji w służbie krajowi. Pracował jako spiker i komentator radiowy w Office of War Information oraz w Voice of America. Jego głos docierał do słuchaczy na całym świecie, niosąc informacje i wspierając wysiłek wojenny.
Nagrody i osiągnięcia Yula Brynnera
Dublet Oscar-Tony
Yul Brynner jest jednym z nielicznych artystów w historii, który może poszczycić się zdobyciem zarówno nagrody Tony, jak i Oscara za tę samą rolę. Dokonał tego za niezapomnianą kreację króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, co stanowi niezwykłe osiągnięcie i potwierdza jego wszechstronny talent dramatyczny i muzyczny.
Wyróżnienia w Hollywood
Hollywood doceniło wkład Yula Brynnera w rozwój przemysłu filmowego. W 1956 roku jego dłonie zostały odciśnięte przed słynnym Grauman’s Chinese Theatre, co jest jednym z najbardziej prestiżowych wyróżnień dla gwiazd kina. W 1960 roku jego imię zostało uwiecznione na Hollywood Walk of Fame, gdzie otrzymał własną gwiazdę, symbolizującą jego trwałe miejsce w historii kina.
Yul Brynner jest jedną z zaledwie dziesięciu osób w historii, które zdobyły zarówno nagrodę Tony, jak i Oscara za tę samą rolę.
Działalność filantropijna i osobowość Yula Brynnera
Zaangażowanie społeczne
Lider społeczności romskiej
Yul Brynner czuł silną więź z kulturą romską, co doprowadziło do jego zaangażowania w życie tej społeczności. W 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów (International Romani Union), co świadczyło o jego szacunku i uznaniu dla tej kultury oraz jego roli w jej promowaniu.
Praca dla ONZ
Poza działalnością artystyczną, Yul Brynner aktywnie angażował się w pomoc humanitarną. Pełnił funkcję specjalnego konsultanta ONZ ds. uchodźców. Swoje zaangażowanie dokumentował poprzez fotografię, tworząc cenne materiały wizualne, które ukazywały trudną sytuację osób pozbawionych domu i nadziei.
Osobiste cechy
Zamiłowanie do opowiadania zmyślonych historii
Yul Brynner był znany ze swojej barwnej osobowości i skłonności do ubarwiania swojego życiorysu w wywiadach. Nierzadko opowiadał zmyślone historie na swój temat, twierdząc na przykład, że urodził się jako Taidje Khan na wyspie Sachalin. Ta cecha dodawała mu tajemniczości i czyniła go jeszcze bardziej intrygującą postacią.
Muzyczna pasja Yula Brynnera
Umiejętności muzyczne
Dzięki lekcjom udzielanym przez swoją siostrę Verę, Yul Brynner stał się biegłym gitarzystą. Jego talent muzyczny nie ograniczał się jednak tylko do gry na instrumencie. Posiadał również zdolności wokalne, które wykorzystywał podczas swoich występów.
Album muzyczny
W 1967 roku Yul Brynner wydał album muzyczny zatytułowany „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”. Płyta ta stanowiła dowód jego wszechstronności artystycznej i zamiłowania do muzyki, prezentując jego interpretacje pieśni cygańskich.
Inne projekty i pasje Yula Brynnera
Pasja fotograficzna
Yul Brynner był nie tylko utalentowanym aktorem i muzykiem, ale również zapalonym fotografem. Jego prace były dokumentem jego życia, podróży i spotkań. Pośmiertnie jego fotografie zostały zebrane przez córkę Victorię w albumie zatytułowanym „Yul Brynner: Photographer”, ukazując jego drugą artystyczną pasję.
Zdrowie i walka z chorobą
Uzależnienia w młodości
W młodości, po doznaniu kontuzji podczas pracy w cyrku, Yul Brynner zmagał się z uzależnieniem od opium. Odnalazł jednak siłę do walki z nałogiem. W 1937 roku przeszedł skuteczną, roczną kurację odwykową w klinice w Lozannie, co pozwoliło mu na odzyskanie zdrowia i powrót do pełnego życia.
Diagnoza i walka z rakiem
We wrześniu 1983 roku Yul Brynner otrzymał druzgocącą diagnozę – nieoperacyjnego raka płuc. Co niezwykłe, informację tę otrzymał zaledwie kilka godzin przed swoim 4000. występem w „Królu i ja”. Mimo choroby, kontynuował pracę, demonstrując niezwykłą siłę woli i poświęcenie dla sztuki.
Antynikotynowe przesłanie
Świadomy zbliżającej się śmierci i skutków swojego nałogu, Yul Brynner zdecydował się na poruszające przesłanie. Udzielił wywiadu w programie „Good Morning America”, w którym otwarcie ostrzegał przed zgubnymi konsekwencjami palenia tytoniu. Jego ostatnie słowa były apelem o zdrowie i świadomość zagrożeń.
Kontrowersje
Zrzeczenie się obywatelstwa USA
W czerwcu 1965 roku Yul Brynner podjął decyzję o oficjalnym zrzeczeniu się amerykańskiego obywatelstwa. Akt ten miał miejsce w ambasadzie w Bernie. Głównym powodem tej decyzji były względy podatkowe, a konkretnie chęć uniknięcia problemów z Internal Revenue Service (IRS).
Ciekawostki z życia Yula Brynnera
Śmierć i miejsce spoczynku
Yul Brynner zmarł 10 października 1985 roku w Nowym Jorku, w wieku 65 lat. Jego ciało spoczęło na terenie opactwa Saint-Michel de Bois-Aubry we Francji, co stanowiło ostatnie miejsce jego ziemskiego wytchnienia.
Wielojęzyczność
Dzięki burzliwemu życiu i licznym podróżom, Yul Brynner stał się poliglotą. Władał wieloma językami, w tym rosyjskim, francuskim, japońskim, węgierskim oraz angielskim. Ta biegłość językowa niewątpliwie ułatwiała mu komunikację i adaptację w różnych kulturach.
Ostatni występ
Swój pożegnalny, 4 625. występ w kultowej roli króla Mongkuta, Yul Brynner dał 30 czerwca 1985 roku. Było to zaledwie kilka miesięcy przed jego śmiercią, co stanowi symboliczne zamknięcie pewnego etapu jego życia i kariery, pokazując jego niezłomność i oddanie sztuce do samego końca.
Podsumowanie
Yul Brynner był postacią o niezwykłej wszechstronności, która na zawsze zapisała się w historii sztuki. Jego niezapomniane kreacje aktorskie, rekordowa liczba występów teatralnych oraz zaangażowanie społeczne czynią go inspiracją dla pokoleń. Niestety, jego życie naznaczone było również walką z chorobą, a jego ostatnie przesłanie skierowane do społeczeństwa stanowi potężne świadectwo świadomości zagrożeń związanych z nałogami i apelem o zdrowie.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner
