Dolly Parton: Jolene, Miley Cyrus, Queen Latifah – Ikona Muzyki i Filmu

6

Dolly Parton, urodzona 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee, to postać, która zdefiniowała i na zawsze odmieniła oblicze muzyki country. W styczniu 2025 roku artystka będzie obchodzić swoje 79. urodziny, a jej niezwykła podróż od skromnych początków w górach po status globalnej ikony stanowi fascynującą opowieść o determinacji, talentach i niezwykłym sercu. Uznawana za „Królową Muzyki Country” (Queen of Country), Parton dorobiła się kariery obejmującej nie tylko śpiew i kompozycję, ale także aktorstwo, pisanie tekstów, działalność biznesową i filantropijną. Jej długoletnie, bliskie relacje rodzinne, w tym niemal 60-letnie małżeństwo z Carlem Deanem, które zakończyło się jego śmiercią w 2025 roku, stanowią ważny element jej życiorysu.

Historia Dolly Parton to nie tylko zapis pasma sukcesów, ale także świadectwo siły charakteru i nieustającej chęci dzielenia się dobrem. Jej wpływ na przemysł muzyczny, kulturę popularną i działalność charytatywną jest nie do przecenienia, a jej postać inspiruje kolejne pokolenia artystów i ludzi na całym świecie, którzy podziwiają jej autentyczność, talent i bezinteresowną hojność. Jest ona również matką chrzestną znanej piosenkarki i aktorki, Miley Cyrus.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2025 roku Dolly Parton ma 78 lat (w styczniu 2025 skończy 79 lat).
• Żona/Mąż: Carl Dean (małżeństwo od 1966 do 2025 roku).
• Dzieci: brak biologicznych dzieci.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, multiinstrumentalistka, aktorka, bizneswoman, filantropka.
• Główne osiągnięcie: Uznawana za „Królową Muzyki Country”, z ponad 25 singlami na 1. miejscu listy Billboard country i licznymi nagrodami Grammy.

Kim jest Dolly Parton? Podstawowe informacje biograficzne

Dolly Rebecca Parton przyszła na świat 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee. W styczniu 2025 roku artystka skończy 79 lat. **Dolly Parton jest powszechnie nazywana „Królową Muzyki Country” (Queen of Country)** ze względu na swój ogromny wpływ na ten gatunek i liczne osiągnięcia. Jest uznawana za jedną z najbardziej utytułowanych wykonawczyń w historii muzyki. Jej kariera jest niezwykle wszechstronna – oficjalnie klasyfikowana jest jako piosenkarka, autorka tekstów, multiinstrumentalistka, aktorka, filantropka oraz wpływowa bizneswoman. Jej życie i twórczość stanowią inspirację dla innych artystów i milionów fanów na całym świecie.

Rodzina i życie prywatne Dolly Parton

Dolly Parton pochodzi z wielodzietnej rodziny z gór Smoky Mountains. Była czwartym z dwanaściorga dzieci Avie Lee Caroline i Roberta Lee Partona Sr. Jej matka, mimo słabego zdrowia, przeszła w ciągu 20 lat jedenaście ciąż, rodząc dwanaścioro dzieci. Ojciec Dolly, Robert Lee „Lee” Parton, był niepiśmiennym dzierżawcą i rolnikiem. Mimo braku formalnego wykształcenia, Dolly uważała go za jednego z najmądrzejszych ludzi biznesu, jakich znała. To właśnie matka zaraziła Dolly miłością do muzyki, zabawiając dzieci folklorem i starymi balladami. Artystka przypisuje jej swoje zdolności muzyczne. Dorastała w bardzo religijnym środowisku Kościoła Bożego (Pentekostalizm) w Cleveland, Tennessee, gdzie jej dziadek pełnił funkcję pastora. **W 1966 roku Dolly poślubiła Carla Deana, z którym pozostała w związku małżeńskim przez blisko 60 lat, aż do jego śmierci w 2025 roku.** Jej drugie imię, Rebecca, zostało nadane na cześć jej matczynej pra-pra-babci.

Kariera muzyczna Dolly Parton

Kariera muzyczna Dolly Parton rozpoczęła się w bardzo młodym wieku. Jako dziecko występowała w lokalnym radiu i telewizji, a w wieku 13 lat nagrała swój pierwszy singiel „Puppy Love”. Zanim zdobyła sławę jako wykonawczyni, odnosiła sukcesy jako autorka tekstów dla innych artystów. W 1966 roku stworzyła dwa hity z pierwszej dziesiątki dla Billa Phillipsa. Przełomowym momentem w jej karierze było dołączenie w 1967 roku do programu „The Porter Wagoner Show”, co zapoczątkowało sześc lat wspólnych hitów. **W 1974 roku Parton napisała utwór „I Will Always Love You” jako pożegnanie zawodowe z Wagonerem, który później stał się światowym fenomenem.** Decyzja Dolly o nieoddaniu połowy praw autorskich Elvisowi Presleyowi do tego utworu przyniosła jej miliony dolarów zysku.

Parton posiada imponujące statystyki na listach przebojów: **25 singli na 1. miejscu listy Billboard country oraz 44 albumy w Top 10 country.** Jej wszechstronność gatunkowa została potwierdzona przez sukces albumu „Rockstar” z 2023 roku, który stał się jej najwyżej notowaną płytą na liście Billboard 200, zajmując 3. miejsce. W ciągu swojej ponad 60-letniej kariery skomponowała ponad 3000 piosenek, w tym takie klasyki jak „Jolene”, „Coat of Many Colors” oraz „9 to 5”. **Warto zaznaczyć, że dwa z jej największych hitów – „Jolene” oraz „I Will Always Love You” – powstały podczas tej samej sesji twórczej jednej nocy.**

Jej wujek, Bill Owens, był jej wczesnym partnerem w pisaniu piosenek i pomógł jej stawiać pierwsze kroki w branży. W 1986 roku Parton została wprowadzona do Nashville Songwriters Hall of Fame, co potwierdziło jej status wybitnej kompozytorki. Choć kojarzona głównie z country, jej muzyka często wykracza poza ten gatunek. Warto odnotować, że publiczność początkowo domagała się powrotu poprzedniczki Normy Jean, gdy Dolly dołączyła do Portera Wagonera.

Kariera aktorska i filmowa Dolly Parton

Dolly Parton z powodzeniem rozszerzyła swoją działalność na świat kina. Jej debiut kinowy w 1980 roku w komedii „9 to 5” okazał się dużym sukcesem, przynosząc jej nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki. Wystąpiła również w szeregu innych popularnych produkcji, w tym w filmach „The Best Little Whorehouse in Texas” (1982) oraz kultowych „Steel Magnolias” (1989). **Występ w filmie „Najlepszy mały burdelik w Teksasie” (The Best Little Whorehouse in Texas) ugruntował jej pozycję jako wszechstronnej aktorki.** Jej obecność w branży filmowej obejmuje również współpracę przy ścieżkach dźwiękowych, a jej utwór „9 to 5” stał się hitem kinowym i muzycznym.

Nagrody i wyróżnienia Dolly Parton

Dolly Parton jest jedną z najbardziej nagradzanych artystek w historii. **Jej kolekcja trofeów obejmuje 11 nagród Grammy, 3 nagrody Emmy, nominacje do dwóch Oscarów oraz nominacje do sześciu Złotych Globów.** W 2025 roku ogłoszono, że w 2026 roku otrzyma nagrodę Jean Hersholt Humanitarian Award, czyli honorowego Oscara za działalność humanitarną. Uznanie państwowe przyszło w postaci National Medal of Arts w 2004 roku oraz prestiżowego Kennedy Center Honors w 2006 roku. W 2023 roku magazyn Rolling Stone sklasyfikował ją na 27. miejscu listy 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, co potwierdza jej trwałe miejsce w historii muzyki. **Swoją gwiazdę na Hollywood Walk of Fame otrzymała już w 1984 roku**, co jest dowodem jej długotrwałego wpływu na przemysł rozrywkowy.

Dolly Parton jako bizneswoman i filantropka

Poza karierą artystyczną, Dolly Parton odniosła znaczące sukcesy jako bizneswoman. Jest współwłaścicielką The Dollywood Company, która zarządza popularnym parkiem tematycznym Dollywood oraz parkiem wodnym Splash Country. **Szacuje się, że sprzedała ponad 100 milionów płyt na całym świecie, co czyni ją jedną z najlepiej sprzedających się artystek muzycznych w historii.**

Jej działalność filantropijna jest równie imponująca. Założyła Fundację Dollywood, organizację charytatywną skupiającą się na wspieraniu edukacji i walce z ubóstwem we wschodnim Tennessee. Jej fundacja jest znana z ogromnego zaangażowania w promowanie czytelnictwa wśród dzieci. **Parton znacząco wsparła finansowo badania nad szczepionką Moderna przeciwko COVID-19**, co stało się szeroko komentowanym aktem hojności. Jest również znana z aktywnego wspierania praw osób LGBT. Jej firma zarządza również popularną siecią teatrów z kolacją, takich jak „The Dolly Parton Stampede”. W 2024 roku wydała książkę kucharską „Good Lookin’ Cookin’”, którą napisała wspólnie z siostrą Rachel, podkreślając silne więzi rodzinne i wspominając rodzinne posiłki mimo panującej w domu biedy.

Ciekawostki i anegdoty z życia Dolly Parton

Życie Dolly Parton obfituje w niezwykłe historie i anegdoty. Jej narodziny zostały opłacone przez ojca workiem mąki kukurydzianej, który przekazał lekarzowi misyjnemu. Artystka opisuje swoje dzieciństwo jako „dirt poor” (skrajnie biedne) – rodzina mieszkała w jednoizbowej chacie bez wygód. **Trudne warunki dorastania stały się bezpośrednią inspiracją dla jednego z jej najważniejszych utworów – „Coat of Many Colors”.** Dzień po ukończeniu szkoły średniej w 1964 roku, Dolly spakowała się i wyjechała do Nashville, by realizować swoje marzenia o karierze muzycznej.

W parku Dollywood znajduje się replika dwupokojowej chaty z Locust Ridge, w której Parton spędziła młodość, pozwalając odwiedzającym poczuć atmosferę jej dzieciństwa. W branży rozrywkowej działali również jej brat Randy Parton oraz siostry Stella i Rachel. Jej aktywność zawodowa trwa nieprzerwanie od ponad 60 lat, co świadczy o niezwykłej wytrwałości i pasji. Jej wizerunek i styl stały się rozpoznawalne na całym świecie, czyniąc ją ikoną popkultury wykraczającą daleko poza ramy muzyki country.

Warto wiedzieć: Wśród jej licznych osiągnięć znajduje się rekord 44 albumów w Top 10 country, co stanowi wynik nieosiągalny dla większości artystów.

Dolly Parton to postać, której życie i kariera stanowią niezwykłe świadectwo determinacji, talentu i bezinteresownej hojności. Od skromnych początków w górach Tennessee, przez globalne sukcesy muzyczne i aktorskie, aż po znaczącą działalność filantropijną, jej historia jest inspiracją dla milionów. Jako „Królowa Muzyki Country”, Dolly Parton nie tylko odcisnęła niezatarte piętno na gatunku, ale także udowodniła, że można łączyć wielki sukces artystyczny z głębokim zaangażowaniem społecznym, budując trwałe dziedzictwo oparte na empatii i pasji.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dolly_Parton