Marlena Dietrich, ikona kina XX wieku, urodzona 27 grudnia 1901 roku, była postacią, która na zawsze zmieniła oblicze światowego ekranu i sceny muzycznej. Ta niemiecko-amerykańska artystka, znana z niezwykłej urody, magnetycznego głosu i odważnych kreacji, zrewolucjonizowała wizerunek kobiety, stając się synonimem tajemniczej femme fatale. Jej życie, naznaczone silnymi przekonaniami politycznymi i działalnością filantropijną, obejmowało zarówno błyskotliwą karierę w Hollywood, jak i niezapomniane występy estradowe. Zmarła 6 maja 1992 roku, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które do dziś inspiruje i fascynuje.
Wiek: Na 6 maja 1992 roku miała 90 lat.
Żona/Mąż: Była żoną Rudolfa Siebera.
Dzieci: Miała córkę, Marię Rivę.
Zawód: Aktorka, piosenkarka.
Główne osiągnięcie: Ikoniczna rola Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” oraz stworzenie wizerunku femme fatale w Hollywood.
Podstawowe Informacje o Marlenie Dietrich
Marie Magdalene Dietrich, znana światu jako Marlene Dietrich, urodziła się w Berlinie 27 grudnia 1901 roku. Już jako dziecko przejawiała talent artystyczny, a jej droga do sławy rozpoczęła się od marzeń o karierze skrzypaczki, które przerwała kontuzja nadgarstka. W wieku jedenastu lat, około 1912 roku, zaczęła używać swojego charakterystycznego pseudonimu. Jej życie zakończyło się w Paryżu 6 maja 1992 roku, w wieku 90 lat, a spoczywa na cmentarzu Städtischer Friedhof III w Berlinie.
Marlena Dietrich zrzekła się obywatelstwa niemieckiego w 1939 roku, przyjmując obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, co było wyrazem jej sprzeciwu wobec reżimu nazistowskiego. Jej status legendy kina został potwierdzony przez American Film Institute, który w 1999 roku umieścił ją na dziewiątym miejscu listy największych gwiazd kobiecego ekranu klasycznego Hollywood.
Rodzina i Życie Prywatne Marleny Dietrich
Pochodzenie i rodzice
Pochodząca z zamożnej rodziny, Marlena była córką Wilhelminy Elisabeth Josefine Felsing, której rodzina trudniła się jubilerstwem, oraz Louisa Ericha Otto Dietricha, porucznika policji. Te korzenie wpłynęły na jej wychowanie i późniejsze życie.
Relacje z rodzeństwem
Marlena miała starszą siostrę, Elisabeth, która zmarła w 1973 roku. Aktorka przez lata utrzymywała, że jest jedynaczką, co było spowodowane prowadzeniem przez jej siostrę i jej męża kina w Belsen, które obsługiwało oficerów nadzorujących obóz koncentracyjny Bergen-Belsen. Ta decyzja świadczy o głębokim sprzeciwie Dietrich wobec zbrodni nazistowskich.
Małżeństwo i rodzina
17 maja 1923 roku Marlene Dietrich poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Choć ich małżeństwo trwało aż do śmierci Siebera w 1976 roku, miało ono bardzo nietypowy charakter, daleki od tradycyjnych ram.
Potomstwo i wnuki
Jedynym dzieckiem Marleny Dietrich była córka, Maria Elisabeth Sieber, znana jako Maria Riva. Urodzona 13 grudnia 1924 roku, Maria Riva również związała się z aktorstwem, a później została cenioną pisarką, autorką autobiografii matki.
Kariera Zawodowa Marleny Dietrich
Początki i edukacja artystyczna
Początkowe marzenia Marleny o karierze skrzypaczki koncertowej zostały przekreślone przez kontuzję nadgarstka, co skierowało ją w stronę aktorstwa i poezji. To właśnie te dziedziny stały się jej nową pasją i ścieżką kariery.
Przełomowa rola Loli Loli
Rok 1930 okazał się przełomowy dla kariery Marleny Dietrich dzięki roli Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” Josefa von Sternberga. To właśnie w tej produkcji artystka wylansowała swój niezapomniany przebój „Falling in Love Again”, który na zawsze wpisał się w historię muzyki filmowej.
Współpraca z Josefem von Sternbergiem
W latach 1930–1935 Marlena Dietrich stworzyła w Hollywood sześć niezapomnianych filmów pod reżyserią Josefa von Sternberga dla wytwórni Paramount. Do najwybitniejszych dzieł z tego okresu należą m.in. „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” i „Diabeł jest kobietą”, które ugruntowały jej pozycję jako gwiazdy światowego kina.
Wizerunek femme fatale
Josef von Sternberg odegrał kluczową rolę w kształtowaniu ikonicznego wizerunku Marleny Dietrich jako tajemniczej femme fatale. Artysta z niezwykłą dbałością o detale, od charakterystycznego oświetlenia po sugestie dotyczące wagi aktorki, budował jej hipnotyzującą aurę, która do dziś definiuje jej ekranową osobowość.
Okres „Box Office Poison”
W maju 1938 roku, mimo wcześniejszych sukcesów, Marlena Dietrich, podobnie jak inne gwiazdy tamtego okresu, została okrzyknięta przez amerykańskich dystrybutorów „trucizną dla box office’u”. Był to trudny czas, który jednak nie złamał jej determinacji.
Rewitalizacja kariery w westernie
W 1939 roku, dzięki namowie von Sternberga, Marlene Dietrich podjęła wyzwanie roli w westernie komediowym „Destry znowu w siodle”. Jej kreacja Frenchie, salonowej dziewczyny u boku Jamesa Stewarta, okazała się strzałem w dziesiątkę i skutecznie uratowała jej podupadającą karierę, udowadniając jej wszechstronność.
Późne role filmowe
Po zakończeniu II wojny światowej Marlene Dietrich kontynuowała swoją karierę filmową, biorąc udział w znaczących produkcjach. Wśród nich znalazły się filmy takie jak „Sprawa zagraniczna” (1948) Billy’ego Wildera, „Trema” (1950) Alfreda Hitchcocka oraz „Wyrok w Norymberdze” (1961), które potwierdziły jej talent i siłę sceniczną.
Osiągnięcia i Nagrody Marleny Dietrich
Nominacja do Oscara
W swojej bogatej karierze aktorka otrzymała jedną nominację do Nagrody Akademii dla najlepszej aktorki za rolę w filmie „Maroko” z 1930 roku, co stanowiło ważne wyróżnienie jej talentu.
Wyróżnienia wojskowe i cywilne
Za swoją działalność podczas II wojny światowej, Marlene Dietrich została uhonorowana w 1947 roku amerykańskim Medalem Wolności, który sama uznała za swoje największe osiągnięcie. Otrzymała również francuską Legię Honorową, doceniającą jej wkład i zaangażowanie.
Nagroda Tony
W 1968 roku aktorka została uhonorowana specjalną nagrodą Tony za swoje występy na Broadwayu, co stanowiło ukoronowanie jej sukcesów na scenie teatralnej i estradowej, podkreślając jej wszechstronność artystyczną.
Izraelski Medal Waleczności
W 1965 roku, jako pierwsza kobieta i Niemka, Marlene Dietrich otrzymała izraelski Medal Waleczności, doceniając jej niezłomne zasady i przyjaźń wobec narodu żydowskiego, co było niezwykle symbolicznym gestem.
Filantropia i Postawa Polityczna
Pomoc uchodźcom
Pod koniec lat 30. XX wieku, wraz z Billym Wilderem, Marlene Dietrich założyła fundusz mający na celu pomoc Żydom i dysydentom w ucieczce z Niemiec. W 1937 roku całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi”, która wynosiła 450 000 dolarów, przekazała na ten cel, demonstrując swoją głęboką moralność i zaangażowanie.
Występy na froncie
Podczas II wojny światowej Marlene Dietrich odbyła dwie długie trasy dla USO, występując dla żołnierzy alianckich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech, często zaledwie kilka kilometrów od linii frontu. Swoją motywację określała jako „aus Anstand” – z przyzwoitości, pokazując swoje bohaterstwo.
Warto wiedzieć: Przypisuje się jej sprzedaż większej liczby obligacji wojennych niż jakiejkolwiek innej gwieździe tamtego okresu, co świadczy o jej zaangażowaniu w pomoc wysiłkom wojennym.
Kariera Muzyczna Marleny Dietrich
Kariera kabaretowa i estradowa
Od lat 50. do połowy lat 70. XX wieku Marlena Dietrich skupiła się niemal wyłącznie na występach na żywo, gdzie jej charyzma i talent sceniczny zdobyły jej ogromną popularność w wielu krajach.
Zarobki w Las Vegas
W 1953 roku, podczas występów w hotelu Sahara w Las Vegas, Marlene Dietrich zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show, co było dowodem na jej status jako jednej z najlepiej opłacanych artystek estradowych.
„Naga sukienka”
Jednym z najbardziej ikonicznych elementów jej scenicznych kreacji była słynna, prześwitująca „naga sukienka” projektu Jeana Louisa, która stała się symbolem jej artystycznej odwagi i wyrafinowanego stylu.
Współpraca z Burtem Bacharachem
Od połowy lat 50. XX wieku, Burt Bacharach pełnił rolę jej aranżera muzycznego. Pomógł jej ukryć ograniczony zasięg głosu i stworzył dla niej ambitne, jednoosobowe show. Marlena była od niego tak zależna emocjonalnie i zawodowo, że po jego odejściu czuła się „jak robot”, co podkreślało wagę ich współpracy.
Repertuar i instrumenty
Oprócz śpiewania w kilku językach, w tym niemieckim, angielskim i francuskim, Marlene Dietrich potrafiła grać na pile muzycznej, co stanowiło niecodzienny i intrygujący element jej występów.
Kontrowersje i Skandale
Odrzucenie propozycji nazistów
Podczas pobytu w Londynie w latach 30. XX wieku, Marlene Dietrich odrzuciła lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, by stała się główną gwiazdą III Rzeszy. Był to wyraz jej niezłomnego sprzeciwu wobec reżimu i świadectwo jej odwagi cywilnej.
Wrogość w Niemczech Zachodnich
Podczas trasy koncertowej w Niemczech Zachodnich w 1960 roku, aktorka spotkała się z protestami rodaków, którzy nazywali ją zdrajczynią. Pod teatrem Titania Palast w Berlinie skandowano „Marlena do domu!”, a artystka otrzymywała groźby bombowe, co pokazało trudny stosunek części społeczeństwa do jej osoby.
Prowokacyjny wizerunek
W filmie „Maroko” z 1930 roku, Marlene Dietrich wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w tamtych czasach stanowiło skandal obyczajowy. Jej styl często wykraczał poza ówczesne normy, burząc stereotypy i wyznaczając nowe ścieżki dla ekspresji artystycznej.
Styl androgyniczny
Marlena Dietrich często wykorzystywała męski ubiór, w tym cylinder i frak, w swoich występach, aby śpiewać piosenki tradycyjnie przypisywane mężczyznom. Podkreślało to jej unikalny i wyrazisty styl, który kwestionował tradycyjne role płciowe.
Problemy Zdrowotne i Koniec Kariery
Problemy zdrowotne i uzależnienia
W późniejszych latach życia Marlene Dietrich zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi, w tym z rakiem szyjki macicy zdiagnozowanym w 1965 roku. Dodatkowo, przez pewien czas walczyła z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu, co stanowiło trudny okres w jej życiu.
Wypadki na scenie
Kariera sceniczna Marleny Dietrich została naznaczona wypadkami. W 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny, co wymagało przeszczepu skóry. Ostateczny koniec jej kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy podczas występu w Sydney złamała kość udową, co zmusiło ją do zakończenia aktywności artystycznej.
Ciekawostki i Mniej Znane Fakty o Marlenie Dietrich
Sztuczki magiczne i występy dla żołnierzy
Orson Welles nauczył Marlene Dietrich sztuczek czytania w myślach, które wykorzystywała podczas występów dla żołnierzy, budząc tym samym kontrowersje wśród organizacji kościelnych.
Sekrety urody
Aby zachować młody wygląd, Marlena Dietrich stosowała rygorystyczny makijaż, nosiła peruki oraz korzystała z tymczasowych, niechirurgicznych liftingów twarzy wykonywanych za pomocą taśm.
Inspiracja dla zespołu Queen
Zdjęcie promocyjne Marleny Dietrich z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz dla teledysku „Bohemian Rhapsody”, pokazując jej wpływ na kulturę popularną.
Ostatni występ
Jej ostatnim pojawieniem się przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” z 1978 roku, gdzie zagrała u boku Davida Bowiego.
Izolacja w Paryżu
Ostatnie lata życia Marlena Dietrich spędziła w swoim paryskim mieszkaniu, niemal nie opuszczając łóżka i odmawiając fotografowania, pragnąc, by ludzie zapamiętali ją piękną i młodą.
Relacja z córką
Jej córka, Maria Riva, opublikowała w 1992 roku kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Relacja między matką a córką była złożona i budziła wiele emocji.
Charakterystyczny głos
Niski, zachrypnięty głos Marlene Dietrich stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina, dodając głębi i magnetyzmu jej kreacjom.
Znajomość języków
Swobodne posługiwanie się językami niemieckim, angielskim i francuskim umożliwiło Marlenie Dietrich budowanie międzynarodowej kariery estradowej i filmowej.
Pasja do gotowania
Mimo wizerunku diwy, Marlena Dietrich była znana z zamiłowania do gotowania, często serwując tradycyjne niemieckie potrawy swoim przyjaciołom, co świadczyło o jej domatorskiej stronie.
Filmy z udziałem Marleny Dietrich
Najważniejsze produkcje
- Błękitny anioł (1930)
- Maroko (1930)
- Szanghaj Ekspres (1932)
- Diabeł jest kobietą (1935)
- Destry znowu w siodle (1939)
- Sprawa zagraniczna (1948)
- Trema (1950)
- Wyrok w Norymberdze (1961)
Nagrody i Wyróżnienia Marleny Dietrich
| Nagroda/Wyróżnienie | Rok | Kategoria/Opis |
|---|---|---|
| Nagroda Akademii | 1930 | Nominacja dla najlepszej aktorki za film „Maroko” |
| Medal Wolności | 1947 | Za działalność podczas wojny |
| Legia Honorowa | Nie podano roku | Wyróżnienie |
| Nagroda Tony | 1968 | Specjalna nagroda za występy na Broadwayu |
| Izraelski Medal Waleczności | 1965 | Za zasady i przyjaźń wobec narodu żydowskiego |
Marlena Dietrich pozostaje niekwestionowaną ikoną kina i muzyki, której życie i twórczość wywarły trwały, niezatarty wpływ na kulturę światową. Jej postawa moralna, odwaga w wyrażaniu własnych przekonań oraz niezrównany talent artystyczny wciąż inspirują kolejne pokolenia, przypominając o potędze indywidualności i znaczeniu autentyczności w świecie sztuki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarła Marlena Dietrich?
Marlena Dietrich zmarła z przyczyn naturalnych w swoim mieszkaniu w Paryżu. Jej śmierć nastąpiła 6 maja 1992 roku.
Kto to jest Marlena Dietrich?
Marlena Dietrich była jedną z najbardziej znanych aktorek i piosenkarek niemiecko-amerykańskich XX wieku. Zasłynęła z ról w filmach takich jak „Błękitny Anioł” i „Deszczowa piosenka”.
Co się stało z Marleną Dietrich?
Po zakończeniu kariery aktorskiej Marlena Dietrich wycofała się z życia publicznego i mieszkała w Paryżu. Zmarła w wieku 90 lat.
Gdzie pochowana jest Marlena Dietrich?
Marlena Dietrich została pochowana na cmentarzu Dorotheenstädtischer Friedhof w Berlinie. Spoczywa obok swojej matki i córki.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich
